Kỹ thuật trồng rau thủy canh – Giải pháp tự trồng rau sạch tại nhà

trồng rau thủy canh

Mô hình trồng rau thủy canh được nhiều gia đình áp dụng để sản xuất thực phẩm sạch cho các bữa ăn. Đây là phương pháp trồng rau áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại, có thể trồng rau mà không cần có đất. Mô hình trồng rau thủy canh không chỉ tiết kiệm không gian mà còn mang lại hiệu quả cao. Cùng tìm hiểu chi tiết hơn về mô hình này trong bài viết sau đây nhé!

Phương pháp trồng rau thủy canh là gì?

trồng rau thủy canh
Phương pháp trồng rau thủy canh là gì?

Trồng rau thủy canh là phương pháp trồng rau trong môi trường dung dịch dinh dưỡng mà không phải là môi trường đất. Hiểu một cách đơn giản thì trồng rau thủy canh chính là trồng rau trên nước.

Trong phương pháp trồng rau truyền thống, cây rau sẽ hút chất dinh dưỡng có trong đất để phát triển. Trong phương pháp trồng rau thủy canh, chất dinh dưỡng sẽ được hòa tan trong nước cho rễ cây hấp thụ.

Ưu điểm tuyệt vời nhất của phương pháp trồng rau thủy canh tại nhà đó là cho ra những cây rau “sạch”. Cây rau được trồng thủy canh nên không tiếp xúc với đất, do đó hầu như không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố gây hại có trong đất hoặc môi trường bên ngoài.

Rau được trồng thủy canh có chất lượng cao hơn rau trồng trên đất theo phương pháp truyền thống, khi sử dụng cũng sẽ không mất quá nhiều thời gian ngâm rửa.

Con người ngày càng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe ẩm thực, vì vậy mà rau thủy canh ngày càng được ưa thích và được đánh giá là rau sạch, tốt cho sức khỏe.

Những loại rau thích hợp với kỹ thuật trồng rau thủy canh tại nhà

cách trồng rau thủy canh
Những loại rau thích hợp với kỹ thuật trồng rau thủy canh tại nhà

Phương pháp trồng rau thủy canh cho ra những mẻ rau sạch, đảm bảo chất lượng, nên được rất nhiều hộ gia đình quan tâm tìm hiểu. Các loại rau thủy canh chính là nguồn thực phẩm sạch cho các bữa ăn. Tuy nhiên, không phải tất cả các loại rau đều có thể trồng theo phương pháp thủy canh. Vậy bạn đã biết đâu là những loại rau thường được trồng thủy canh chưa?

Cải xà lách: Đây là loại rau trồng thủy canh tại nhà phổ biến nhất, có thể phát triển tốt ngay trong cả những mô hình trồng rau thủy canh đơn giản nhất. Bạn có thể trồng thủy canh cải xà lách quanh năm, tuy nhiên nên ưu tiên trồng vào những tháng có khí hậu mát mẻ. Trong điều kiện lý tưởng, cải xà lách có thể được thu hoạch sau khi trồng khoảng 40 – 60 ngày.

Rau muống: Loại thực vật bán thủy sinh này cũng rất thích hợp để trồng thủy canh tại nhà. Ưu điểm của rau muống là có sức sống mạnh mẽ và rất dễ chăm sóc. Thời gian trồng và thu hoạch loại rau này chỉ khoảng 25 – 30 ngày.

Rau dền: Thời gian thích hợp nhất để trồng thủy canh rau dền trắng và rau dền đỏ là vào khoảng tháng 2 đến tháng 7. Khi trồng thủy canh rau dền, bạn cần thường xuyên kiểm tra độ pH và nồng độ dung dịch thủy canh.

Dưa leo: Rất nhiều người lựa chọn trồng dưa leo thủy canh tại nhà. Loại cây này khi được trồng thủy canh đúng kỹ thuật có thể cho ra sản lượng rất ấn tượng. Dưa leo có thể được trồng thủy canh trên giàn tĩnh hoặc giàn hồi lưu.

Các loại rau thơm: Mùi tàu, bạc hà, húng quế… và nhiều loại rau thơm khác cũng có thể được trồng theo phương pháp thủy canh. Nếu trồng thủy canh rau thơm tại nhà, bạn hoàn toàn có thể trồng trong lọ nhỏ hoặc chậu nhỏ chứa dung dịch thủy canh mà không cần làm giàn.

Ngoài ra, bạn có thể áp dụng kỹ thuật trồng thủy canh với nhiều loại rau khác như: Cải xoăn (cải Kale), cải bó xôi, cải cầu vồng, rau đay, cà chua, dâu tây, ớt, hành củ, cần tây…

Có những mô hình kỹ thuật trồng rau thủy canh nào?

hướng dẫn trồng rau thủy canh
Những mô hình kỹ thuật trồng rau thủy canh

Có khá nhiều mô hình trồng rau thủy canh và chúng được phân loại thành mô hình hoạt động hoặc mô hình thụ động. Các mô hình khác nhau cũng mang trong mình những đặc điểm khác nhau. Cùng tìm hiểu chi tiết hơn về các loại mô hình trồng rau thủy canh ngay sau đây nhé!

3.1. Hệ thống màng mỏng dinh dưỡng NFT

hướng dẫn trồng rau thủy canh
Hệ thống màng mỏng dinh dưỡng NFT

Hệ thống màng mỏng dinh dưỡng NFT có đặc trưng ở sự linh hoạt. Nguyên lý của hệ thống này tượng tự như nguyên lý ngập rút định kỳ. Nước hòa tan chất dinh dưỡng sẽ được đưa lên khay trồng bằng máy bơm. Tại mỗi khay trồng cũng có một đường ống thoát nước để dung dịch dinh dưỡng không sử dụng hết được đưa về bể tái sử dụng.

Trông hệ thống màng mỏng dinh dưỡng NFT, nước chứa chất dinh dưỡng sẽ được bơm lên khay trồng và trở lại bể chứa liên tục tạo thành một vòng tuần hoàn không ngừng nghỉ. Trên rễ cây cũng sẽ được bố trí một lớp màng mỏng nhằm đảm bảo phần dưới của rễ tiếp xúc trực tiếp với nước, trong khi phần trên khô ráo và có thể lấy oxy từ trong không khí.

Kỹ thuật màng mỏng dinh dưỡng NFT thích hợp cho những loại rau có sức tăng trưởng mạnh, không đòi hỏi nhiều về sức chịu tải và có thời gian thu hoạch ngắn. Ngoài ra, bạn cũng có thể trồng thêm cả dâu tây, cà chua, bí… tuy nhiên cần trang bị thêm thiết bị hỗ trợ.

3.2. Hệ thống thủy canh tĩnh

cách trồng rau thủy canh tại nhà
Hệ thống thủy canh tĩnh

Cách trồng rau thủy canh tại nhà bằng hệ thống thủy canh tĩnh không hề phức tạp. Hệ thống này cũng có kết cấu đơn giản, dễ thực hiện, chi phí đầu tư không cao nên được ứng dụng rất phổ biến.

Một mô hình thủy canh tĩnh cơ bản nhất bao gồm: Bể chứa dung dịch dinh dưỡng, giá thể, bệ nổi, máy bơm không khí, vòi/ đường ống, rọ nhựa thủy canh và khối sủi bọt.

Cây trồng thủy canh được gắn vào bệ nổi lắp ở phía trên bể chứa dung dịch dinh dưỡng, nhờ đó khoảng cách giữa cây và nước được đảm bảo và chỉ có phần rễ cây tiếp xúc với nước.

Mỗi cây được đặt trong một rọ nhựa có nhiều lỗ cắt để rễ cây có thể xuyên qua và đâm trực tiếp xuống dung dịch dinh dưỡng ở dưới bể chứa. Khác với hệ thống màng mỏng dinh dưỡng NFT, trong hệ thống thủy canh tĩnh rễ cây sẽ được ngâm hoàn toàn trong nước. Khí oxy được bơm vào bể chứa thông qua máy bơm không khí và khối sủi bọt.

3.3. Kỹ thuật trồng rau thủy canh với hệ thống vườn treo

cách trồng rau thủy canh tại nhà
Trồng rau thủy canh với hệ thống vườn treo

Kỹ thuật thủy canh hồi lưu được ứng dụng để triển khai trồng rau thủy canh bằng hệ thống vườn treo. Hệ thống vườn treo bao gồm nhiều chậu được bố trí liên kết với nhau theo chiều thẳng đứng hoặc nghiêng.

Hệ thống vườn treo tận dụng không gian, giúp tiết kiệm khá nhiều diện tích so với hệ thống trồng rau thủy canh nằm ngang truyền thống. Hệ thống này cho phép bạn trồng số lượng lớn cây rau mà không cần nhiều diện tích. Hơn nữa, hệ thống này cũng thích hợp để trồng các loại cây thân leo.

Ngoài ra, hệ thống trồng rau thủy canh vườn treo còn tiết kiệm chi phí hơn nhiều so với hệ thống trồng rau thủy canh sử dụng ống nhựa PVC hoặc bể chứa dung dịch dinh dưỡng. Hệ thống này cũng có thể được cải tiến để trang trí cho không gian ban công hoặc sân thượng nhà bạn.

3.4. Hệ thống thủy canh nhỏ giọt

cách trồng rau thủy canh tại nhà
Hệ thống thủy canh nhỏ giọt

Hệ thống thủy canh nhỏ giọt được phân loại thành hệ thống tưới nhỏ giọt hồi lưu và hệ thống tưới nhỏ giọt không hồi lưu. Hệ thống này có cấu tạo bao gồm một hệ thống tưới nhỏ giọt, bể chứa dung dịch dinh dưỡng và máy bơm. Dung dịch dinh dưỡng từ bể chứa sẽ được tưới trực tiếp lên rễ cây và phần còn thừa sẽ chảy ngược trở lại bể chứa.

Nước được bơm lên mỗi chậu cây bằng máy bơm hoặc trọng lực (trong trường hợp bạn thiết kế hệ thống tưới dựa trên trọng lực).  Tại mỗi chậu cây sẽ được gắn một bộ phát nhỏ giọt chuyên dụng.

Với hệ thống thủy canh nhỏ giọt, bạn không chỉ có thể kiểm soát dòng chảy của nước, mà còn có thể điều chỉnh lưu lượng nước, chất dinh dưỡng và hẹn giờ bơm nước. Thông thường nước sẽ được bơm nhiều lần trong một ngày.

3.5. Mô hình trồng rau thủy canh dạng bấc

cách trồng rau thủy canh tại nhà
Mô hình trồng rau thủy canh dạng bấc

Trong số các mô hình thủy canh cơ bản thì mô hình thủy canh bấc được đánh giá là đơn giản và rất dễ thực hiện. Một mô hình thủy canh dạng bấc được cấu tạo từ thùng trồng cây, giá thể, bấc và bể chứa dung dịch dinh dưỡng.

Đây là mô hình thủy canh thụ động, có thể hoạt động mà không cần sự hỗ trợ của máy bơm hay bất kỳ loại máy móc nào khác. Mỗi thùng hoặc chậu trồng cây sẽ được đặt ở phía trên bể chứa nhưng không tiếp xúc trực tiếp với bể. Dinh dưỡng từ bể sẽ thấm qua bấc và thấm vào giá thể để cung cấp cho rễ cây.

Mô hình trồng rau thủy canh dạng bấc tiêu thụ ít nước và chất dinh dưỡng, không cần sử dụng thiết bị chuyên dụng và cũng không mất nhiều thời gian để bảo dưỡng hệ thống. Chính vì thế nếu bạn mới tiếp xúc với phương pháp trồng rau thủy canh thì nên sử dụng mô hình này.

3.6. Cách trồng rau thủy canh bằng khí canh

Nguyên lý trồng rau thủy canh bằng khí canh là trồng cây trong môi trường không khí và dung dịch dinh dưỡng được cung cấp cho cây bằng cách phun sương. Cách trồng rau thủy canh sử dụng khí canh không cần sử dụng đất và cũng không cần sử dụng bể chứa dung dịch dinh dưỡng.

Một hệ thống khí canh bao gồm: Hệ thống cung cấp dinh dưỡng, hệ thống cảm biến, giá đỡ, bình chứa, vòi phun nước, đài phun nước, buồng trồng, ống để phân phối nước, ống trả lại dung dịch dinh dưỡng dư thừa và bộ hẹn giờ.

Kỹ thuật trồng rau thủy canh bằng khí canh giúp tiết kiệm nước lên tới 90% so với nhiều phương pháp thủy canh khác. Hơn nữa, sử dụng kỹ thuật này cũng giúp hạn chế sâu bệnh hại và kích thích khả năng phát triển của cây trồng.

Tuy nhiên, mô hình này cũng cần khá nhiều chi phí đầu tư ban đầu, tiêu tốn điện năng do máy phun sương cần hoạt động thường xuyên. Hơn nữa, để vận hành tốt hệ thống đòi hỏi cần có kinh nghiệm và kiến thức. Bạn cũng cần theo dõi chặt chẽ tiến độ phát triển của cây.

3.7. Kỹ thuật trồng rau thủy canh với phương pháp hồi lưu

Trồng rau thủy canh với phương pháp hồi lưu là kỹ thuật bơm luân chuyển dung dịch dinh dưỡng lên các ống trồng rau bằng máy bơm. Phần dung dịch thừa sẽ chảy ngược về thùng chứa ban đầu sau đó lại tiếp tục một vòng tuần hoàn mới. Kỹ thuật này cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho cây, giúp cây phát triển khỏe mạnh, năng suất cao.

Những vùng có khí hậu nhiệt đới rất chuộng phương pháp hồi lưu bởi giúp khắc phục vấn đề thiếu hụt oxy hòa tan trong dung dịch dinh dưỡng. Mô hình thủy canh hồi lưu quy mô nhỏ sử dụng cho gia đình bao gồm: Bể chứa dung dịch dinh dưỡng, bơm, ống cung cấp dung dịch dinh dưỡng, ống đưa dung dịch dinh dưỡng trở lại bể chứa và ống PVC để đặt cây.

Những ưu, nhược điểm của phương pháp trồng rau thủy canh là gì?

trồng rau thủy canh tại nhà
Những ưu, nhược điểm của phương pháp trồng rau thủy canh

Như vậy là trong phần trước chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về hướng dẫn trồng rau thủy canh tại nhà. Để hiểu rõ hơn tại sao phương pháp trồng rau này càng ngày càng được quan tâm nhiều hơn thì trong phần này chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về những ưu và nhược điểm của phương pháp trồng rau thủy canh nhé!

4.1. Ưu điểm của phương pháp trồng rau thủy canh

Trước tiên, chúng ta cần phải nói đến ưu điểm về năng suất. Phương pháp trồng rau thủy canh cho năng suất cao hơn 25% so với phương pháp trồng rau truyền thống trên đất. Hơn nữa cây rau phát triển đồng đều, không bị ảnh hưởng bởi thời tiết, sâu bệnh hại và nhiều yếu tố khác từ môi trường bên ngoài.

Phương pháp trồng rau thủy canh giúp cho ra thành phẩm là rau sạch có chất lượng cao. Mô hình trồng khép kín, được kiểm soát thường xuyên sẽ đảm bảo độ an toàn và chất lượng cho cây rau. Chỉ sau 20 – 30 ngày là bạn sẽ có thể thu hoạch được những mẻ rau rạch chất lượng.

Phương pháp trồng rau thủy canh áp dụng mô hình công nghệ hiện đại, trồng rau mà không cần môi trường đất nên giúp tiết kiệm được diện tích đất trồng, đặc biệt là trong các thành phố lớn – nơi có quỹ đất hạn hẹp. Bạn có thể tận dụng khoảng không gian ngoài ban công hoặc trên sân thượng để làm không gian trồng rau.

Hơn thế nữa, khi trồng rau theo phương pháp thủy canh bạn cũng sẽ không mất nhiều công sức chăm sóc rau như phương pháp trồng rau truyền thống. Bạn cũng không cần mất thời gian cho công việc vun xới, làm cỏ… Những gì bạn cần làm đó là lắp đặt một hệ thống trồng rau thủy canh, thường xuyên kiểm tra nồng độ dinh dưỡng trong  nước và bổ sung thêm nếu thấy thiếu.

4.2. Nhược điểm của phương pháp trồng rau thủy canh

Mặc dù phương pháp trồng rau thủy canh có nhiều ưu điểm về năng suất và chất lượng thành phẩm, tuy nhiên phương pháp này cũng có một số nhược điểm nhất định.

Nhược điểm đầu tiên của phương pháp này đó là yêu cầu khá khắt khe về kỹ thuật. Để trồng rau thủy canh tại nhà, trước tiên bạn cần tìm hiểu về kỹ thuật này và chế độ dinh dưỡng cần thiết để cây rau phát triển khỏe mạnh.

Lượng chất dinh dưỡng cần được cung cấp đầy đủ và điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển của cây rau. Nếu cung cấp quá ít dinh dưỡng thì cây sẽ bị còi cọc và kém phát triển. Nếu cung cấp quá nhiều chất dinh dưỡng cũng sẽ không có lợi cho sự phát triển của cây rau.

Bên cạnh đó, cho phí đầu tư cũng là một vấn đề cần phải cân nhắc. Chi phí để xây dựng nhà màng trồng rau thủy canh bao gồm hệ thống nhà màng, hệ thống giàn thủy canh, hệ thống cấp nước, hệ thống lưới cắt nắng, hạt giống, giá thể, dinh dưỡng… là không hề nhỏ.

Hướng dẫn trồng rau thủy canh đơn giản tại nhà

5.1. Chuẩn bị nguyên vật liệu cần thiết

Như đã chia sẻ trước đó, có khá nhiều mô hình trồng rau thủy canh, tuy nhiên nếu bạn muốn bắt đầu trồng rau thủy canh tại nhà thì nên áp dụng mô hình trồng rau thủy canh tĩnh trong thùng xốp bởi dễ làm và chi phí thấp.

Các công cụ cần chuẩn bị trước khi bắt tay vào triển khai mô hình này bao gồm:

– Hạt giống rau.

– Thùng xốp.

– Khay và mút để om hạt, hoặc có thể thay thế bằng xơ dừa.

– Rọ trồng thủy canh (miệng có đường kính khoảng 5cm).

– Ống nhựa để khoét lỗ trên thùng xốp.

– Thước đo, dao rạch giấy.

– Dung dịch thủy canh.

– Thiết bị đo nồng độ dinh dưỡng (khuyến khích).

5.2. Các bước trồng rau thủy canh cần thực hiện

Sau khi đã chuẩn bị xong tất cả các nguyên vật liệu cần thiết, chúng ta sẽ bắt đầu triển khai các bước trồng rau thủy canh tại nhà theo mô hình thủy canh tĩnh trong thùng xốp.

Xử lý thùng xốp: Trước tiên, bạn cần cắt bỏ phần trên của thùng xốp, chỉ để lại khoảng 20cm tính từ đáy. Tiếp theo, hãy cắt bỏ phần viền của nắp thùng xốp sao cho nắp thùng sau khi cắt lọt vừa khít vào trong thùng. Cuối cùng, bạn sử dụng ống nhựa để khoét lỗ trên nắp thùng xốp, sao cho khoảng cách giữa các lỗ là đều nhau.

Om hạt giống: Bạn om hạt giống bằng mút hoặc xơ dừa. Đầu tiên, hãy phun nước để làm ẩm mút hoặc xơ dừa, sau đó gieo hạt giống vào và chờ cho hạt nảy mầm là được.

Pha dung dịch thủy canh: Bạn có thể mua dung dịch thủy canh được bán sẵn nhằm đảm bảo các thành phần dinh dưỡng. Dung dịch thủy canh sẽ được pha với nước theo tỷ lệ thích hợp được hướng dẫn trên bao bì. Nồng độ dinh dưỡng đạt khoảng 700 ppm được coi là đạt yêu cầu. Dung dịch pha xong sẽ được đổ vào thùng xốp đã xử lý trước đó.

Trồng rau thủy canh: Bước đầu tiên là tách cây giống ra khỏi khay om và đặt vào trong rọ. Tiếp theo, bạn đặt rọ vào các lỗ trên nắp và đặt nắp vào trong thùng xốp. Lưu ý, đặt nắp sao cho nước trong thùng vừa ngập mút. Tiếp theo, bạn mang thùng xốp trồng rau thủy canh ra để ngoài trời là hoàn thành các bước tự trồng rau thủy canh tại nhà.

Chăm sóc và thu hoạch rau thủy canh như thế nào?

Mô hình tự trồng rau thủy canh tĩnh trong thùng xốp không làm bạn mất nhiều thời gian để chăm sóc rau. Hàng ngày bạn chỉ cần đặt thùng xốp ngoài trời cho rau tiếp xúc với ánh mặt trời trong khoảng 5 – 6  tiếng.

Trong những ngày mưa bạn nên cất thùng xốp vào trong nhà để tránh nước mưa làm loãng dung dịch dinh dưỡng. Bạn cũng cần thường xuyên kiểm tra mực nước trong thùng và bổ sung kịp thời nếu thấy mực nước thấp hơn bộ rễ cây.

Ngoài ra, đến ngày thứ 5 sau khi gieo hạt, nếu thấy cốc nào không có lá mầm nhú lên thì hãy nhanh chóng thay thế hạt giống đó bằng một hạt giống khác. Khi thu hoạch rau hãy cắt sát gốc, tuy nhiên cần để lại một nhánh lá nhằm tạo ra chất dinh dưỡng cho lần gieo trồng tiếp theo. Thông thường, bạn có thể thu hoạch rau sau khoảng 15 ngày trồng bằng phương pháp thủy canh tĩnh.

Qua những thông tin được tổng hợp và chia sẻ trong bài viết, NTS tin rằng bạn đã hiểu được những nguyên lý cơ bản nhất của phương pháp trồng rau thủy canh và một số mô hình trồng rau thủy canh phổ biến. Nếu muốn tự trồng rau thủy canh tại nhà, bạn có thể bắt đầu với mô hình đơn giản như mô hình thủy canh tĩnh và một số loại rau có khả năng sinh trưởng mạnh như rau muống, rau dền, rau mồng tơi…

 

0916 909 087